یکی از موارد مهم در انتقال سیالاتی که خاصیت خوردگی دارند، انتخاب پمپی مناسب و سازگار با نوع سیال می باشد. کلر یک عنصر شیمیایی با خاصیت اکسید کنندگی قوی است که برای سفید کنندگی و گندزدایی و ضد عفونی کردن مورد استفاده قرار می گیرد. این خاصیت بالقوه کلر سبب می شود که ما در انتخاب پمپ و سایز تجهیزات مورد نظر متریال مناسب و سازگار انتخاب کنیم. پمپ مهم ترین عامل انتقال و پمپاژ سیالات می باشند. حال اگر سیال مورد نظر کلر باشد باید یک سری پارامترها را در نظر گرفت؛ مهم ترین عامل انتخاب جنس بدنه و قسمتی هایی از پمپ می باشد که مستقیم با کلر در تماس هستند.
مشخصا انتخاب دوزینگ پمپ از جنس پلیمر مناسب ترین گزینه برای انتقال و جابه جایی کلر است؛ متریال های پلی پروپیلن (PP) ، پلیوینیلیدین (PVDF) ، تفلون (PTFE) ، PVC و پلیاتیلن (UHMWPE) با وزن مولکولی فوقالعاده بالا مناسب ترین پمپ ها برای پمپاژ کلر هستند. وقتی صحبت از انتخاب پمپ های پلیمری برای انتقال کلر می شود، مشخصا انتخاب پمپ های چدنی و برای انتقال کلر اشتباه بوده و باعث آسیب، خوردگی و ساییدگی در پمپ می شود. ولی درصورتی که دمای سیال بالا باشد می توان از پمپ های با پوشش Hastelloy C استفاده کرد.
کلر چیست ؟
کلر یک عنصر شیمیایی با نماد CI و عدد اتمی 17 می باشد که در گروه هالوژنها (گروه 17 جدول تناوبی) قرار دارد. این عنصر یکی از مواد شیمیایی پرکاربرد و مهم در صنایع مختلف است. کلر یک عنصر بسیار واکنشپذیر و اکسیدکننده قوی است که میتواند بهسرعت با بسیاری از فلزات و غیرفلزات واکنش دهد. همچنین کلر به خوبی در آب حل میشود و محلول آن به نام آب کلر (Chlorine Water) شناخته میشود. کلر در طبیعت به صورت خالص یافت نمیشود، بلکه معمولاً به شکل ترکیباتی مانند کلرید سدیم (NaCl) یا دیگر کلریدها در آبهای شور، معادن و دریاها وجود دارد. همچنین از کلرید سدیم (نمک طعام) به عنوان منبع اصلی تولید کلر استفاده میشود.
انواع پمپ برای انتقال کلر
به طور کلی پمپ ها به دو دسته جابه جایی مثبت و جابه جایی غیر مثبت دسته بندی می شوند. پمپ های جابه جایی مثبت یا دینامیکی می توان موارد زیر اشاره نمود :
- دوزینگ پمپ
- پمپ پریستالتیک (پمپ غلتکی)
- پمپ دیافراگمی
پمپ های جابه جایی غیر مثبت می توان به پمپ های گریز از مرکز یا سانتریفیوژ اشاره نمود که در مدل های زیر تولید می شوند :
- پمپ بشکه کش
- پمپ پلیمری
- پمپ مگنتی
تمامی این پمپ ها با متریال PP و PVDF تولید می شوند و سازگاری کامل با کلر دارند. از این جهت این دسته از پمپ ها برای انتقال کلر مناسب هستند.
دوزینگ پمپ برای انتقال کلر
به طور معمول بهترین گزینه برای کلرزنی دوزینگ پمپ (پمپ تزریق) می باشد. دلیل اینکه کارشناسان بهترین گزینه برای انتقال کلر را مترینگ پمپ (دوزینگ پمپ) می دانند این است که پمپ های تزریق، قابل تنظیم بوده و توسط ولوم روی دستگاه می توان بازه عملکرد پمپ را کنترل کرد. مزایای استفاده از دوزینگ پمپ :
قابلیت تزریق دقیق و تنظیم مقدار کلر.
مقاومت در برابر خوردگی به دلیل تماس مداوم با مواد شیمیایی خورنده.
طراحی برای کار با کلر مایع یا محلولهای هیپوکلریت سدیم.
دوزینگ پمپ کلر در چه مواردی کاربرد دارد ؟
برای انتقال کلر معمولا از دوزینگ پمپ استفاده می شود چرا که می تواند با دوز مشخصی کلر را پمپاژ کند، کاربرد های دوزینگ پمپ کلر در صنایع مختلف عبارت اند از :
- تصفیه آب آشامیدنی: برای ضد عفونی کردن آب آشامیدنی شهری و از بین بردن باکتری ها، ویروس ها و سایر میکرو ارگانیسم ها استفاده می شود.
- استخر های شنا: جهت تنظیم میزان کلر آب برای حفظ بهداشت و جلوگیری از رشد جلبک و میکروب ها مورد استفاده قرار می گیرد.
- تصفیه خانه های صنعتی: در صنایع مختلف برای خنثی سازی آلودگی های محیطی و بیولوژیکی تصفیه آب های صنعتی استفاده می شود.
- صنعت کشاورزی: در سیستم های آبیاری قطره ای برای ضد عفونی کردن آب و جلوگیری از گرفتگی لوله ها استفاده می شود.
- فاضلاب ها: جهت گند زدایی و کاهش آلودگی فاضلاب پیش از تخلیه به محیط زیست استفاده می شود.
- سیستم های خنک کننده و بویلرها: برای جلوگیری از رشد باکتری ها و جلبک ها در سیستم های خنک کننده و بویلر ها استفاده می شود.
- کارخانه های تولید مواد غذایی، آشامیدنی و بهداشتی: خطوط تولید توسط کلر شستشو و ضد عفونی می شود.
معرفی انواع متریال هایی که با کلر سازگاری دارند
در این بخش قصد داریم متریال های مختلف از جهت انتخاب پمپ مناسب با انتقال کلر را برای شما معرفی کنیم :
پلیپروپیلن (PP)
متریال پلیپروپیلن (PP) به دلیل ویژگیهای خاص شیمیایی و مکانیکی خود، در برابر بسیاری از مواد شیمیایی مقاومت خوبی دارد، اما برای انتقال کلر (بهویژه کلر گازی یا کلر مایع) محدودیتهایی دارد و برای انتخاب پمپ کلرزنی با متریال PP باید این نکات را در نظر داشت :
- محدودیت در دما : پلیپروپیلن در دماهای بالا (معمولاً بالاتر از 60-70 درجه سانتیگراد) خواص مکانیکی و شیمیایی خود را از دست میدهد و کلر در دماهای بالاتر میتواند به سطح پلیپروپیلن آسیب برساند.
- حساسیت به اکسیداسیون : اگر پمپ در محیط گرم و نورانی فرآیند پمپاژ کلر را انجام می دهد؛ با توجه به خاصیت اکسیدکننده قوی میتواند به مرور زمان باعث تخریب پلیپروپیلن شود.
از این رو می توان گفت پلیپروپیلن (PP) برای انتقال محلولهای رقیق و سرد کلر میتواند مناسب باشد، اما برای انتقال کلر گازی، کلر مایع یا محلولهای غلیظ در دماهای بالا توصیه نمیشود.
متریال PVDF
متریال PVDF (پلی وینیلیدین فلوراید) یکی از مواد بسیار مناسب برای انتقال کلر است. این ماده به دلیل خواص ویژه خود، در صنایع مختلف برای انتقال مواد شیمیایی خورنده از جمله کلر استفاده میشود. PVDF در برابر مواد شیمیایی قوی مانند کلر مایع یا گازی و ترکیبات کلری (مانند هیپوکلریت سدیم) و واکنشهای اکسیداسیونی که معمولاً توسط کلر ایجاد میشوند مقاومت بالایی دارد.
تفلون (PTFE)
تفلون (PTFE) یکی از بهترین متریال ها برای انتقال کلر می باشد. در دوزینگ پمپ ها که خود یک نوع پمپ ضد اسید محسوب می شوند، معمولا جنس دیافراگم آنها با متریال PTFE روانه بازار می گردد. از ویژگی های تفلون می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- در دماهای بالا پایداری خود را حفظ میکند و مناسب برای شرایطی است که کلر در دماهای مختلف انتقال داده میشود.
- سطح PTFE صاف و غیر چسبنده است که مانع از تجمع رسوبات یا واکنشهای ناخواسته در خطوط انتقال میشود.
- تفلون به دلیل مقاومت فوقالعاده در برابر خوردگی، یک انتخاب اقتصادی و بادوام برای پمپها و سیستمهای انتقال کلر محسوب میشود.
جمع بندی
هدف ما در این مقاله معرفی بهترین پمپ برای انتقال کلر بود. همانطور که پیش تر اشاره کردیم، عنصر کلر یکی از عناصر شیمیایی می باشد که در صورت تماس با سطوح مختلف سبب خوردگی و یا آسیب به آنها می شود. از این جهت انتخاب متریال مناسب که با کلر سازگاری داشته باشد از مهم ترین عوامل پمپ کلرزنی است. کلر مایع یکی از مواد شیمیایی می باشد در صنایع مختلف کاربرد دارد و در دمای و غلظت های مختلف به کار گرفته می شود. بهترین پمپ برای انتقال کلر دوزینگ پمپ می باشد که معمولا با نام پمپ تزریق یا مترینگ پمپ نیز شناخته می شود. اما اگر برای جابه جایی کلر در با ظرفیت آبدهی بالا نیاز به پمپ مناسب می باشید، می توان از پمپ های مگنتی استفاده کرد.
