یکی از چالشهای معمول در صنایع مختلف، انتقال و پمپاژ موادی است که ویسکوزیته بالایی دارند، مانند قیر. کمک گرفتن از پمپ غلیظ کش قیر که با عنوان پمپ دنده ای نیز شناخته میشود به خوبی میتواند این چالش را حل کند. این نوع پمپ به دلیل قدرت پمپاژ بالای خود یکی از پرطرفدارترین پمپها در صنایع گوناگون به حساب میآید و برای انتقال انواع مختلفی از سیالات مورد استفاده قرار میگیرد. در ادامه شما را با ویژگیها و کاربردهای این پمپ، خصوصاً در مورد پمپاژ قیر، بیشتر آشنا خواهیم کرد.
پمپ غلیظ کش را بیشتر بشناسید
پمپ دندهای یا پمپ غلیظ کش، در دسته پمپهای جابجایی مثبت قرار میگیرد. این تجهیز در واقع قادر است انواع سیالات با ویسکوزیتههای مختلف (از کم تا زیاد) را به راحتی پمپاژ کند، اما به دلیل ویژگیهای خاص خود برای انتقال سیالات ویسکوز بیشتر کاربرد دارد. همچنین به دلیل قدرت بالایی که دارد، برای پمپاژ سریع و حجم زیادی از سیالات نیز بسیار مناسب است. پمپهای دندهای به عنوان پمپ خود مکش نیز شناخته میشوند.
نحوه کارکرد پمپ دنده ای
انتقال سیالات به کمک پمپ غلیظ کش قیر، به کمک چرخ دندهها انجام میشود. در واقع در این نوع پمپ، چرخ دندهها بخش اصلی کار را بر عهده دارند. چرخ دندههایی که در ساختار پمپهای غلیظ کش وجود دارند دو عدد هستند: محرک و متحرک. چرخ دنده محرک به الکتروموتور و چرخ دنده متحرک به چرخ دنده محرک اتصال مییابد. با به چرخش درآمدن این چرخ دندهها مکش لازم ایجاد شده، سیال ما بین دندهها به حرکت در میآید و با فشار بالاتر به بیرون پمپاژ میشود. گردش چرخ دندهها با توجه به سیال مورد نظر، با سرعتهای مختلف صورت میگیرد. در واقع هر چقدر سیال ویسکوزتر باشد (مانند قیر)، پمپ با دور گردش پایینتر کار میکند.
دلایل استفاده از پمپ غلیظ کش برای پمپاژ قیر
قیر یک ماده هیدروکربنی بسیار سنگین است که ویسکوزیته بالایی دارد و در دسته فرآوردههای نفتی قرار میگیرد. این ماده در حالت اولیه جامد است و سپس با گرما دیدن به حالت روان در میآید. غلظت بالا و چسبندگی قیر عاملی است که انتقال آن را دشوار میسازد. بدون شک اولین دلیلی که باعث میشود پمپ غلیظ کش برای پمپاژ قیر بهترین گزینه باشد، قدرت بالای پمپاژ آن است. به طور کلی این نوع پمپ برای انتقال سیالات نفتی، روغنی، ملاس، رزین و… بسیار مناسب است که قیر نیز یکی از این مواد به حساب میآید. نحوه کارکرد چرخ دندهها، جنس بدنه و دندههای پمپ، گستره وسیع دور موتور و… از جمله عواملی هستند که این نوع پمپ را برای پمپاژ قیر مناسب میسازند.
انوع پمپ دندهای برای انتقال قیر
به طور کلی، پمپهای دندهای به دو نوع داخلی و خارجی تقسیم میشوند. در پمپ غلیظ کش داخلی، که به آن پمپ ماه و خورشید نیز گفته میشود، چرخ دندهها اندازههای متفاوتی دارند و یکی در دیگری جای میگیرد. ساختار و کارکرد این پمپ به صورتی است که سیال با جریان یکنواخت از آن خارج میشود. یک ویژگی مهم پمپ داخلی این است که برای پمپاژ سیالات گرم یا داغ نیز کاملاً مناسب است. به همین دلیل امکان انتقال قیر داغ نیز با این پمپ وجود دارد. در پمپ دنده ای خارجی یا پمپ خورشیدی، چرخ دندهها دارای شافتهای مجزا هستند، اما به شکل یکپارچه با یکدیگر کار میکنند. فشار خروجی سیال از این نوع پمپ تا 25 بار نیز بالا میرود. سرعت پمپ غلیظ کش داخلی و نحوه کار آن به شکلی است که برای پمپاژ سیالات رقیقتر مناسبتر به نظر میرسد. با این حساب بهترین پمپ انتقال قیر همان پمپ دندهای داخلی است. خوب است بدانید شرایط نگهداری و تعمیر پمپهای داخلی نیز آسانتر از پمپهای خارجی است و به همین دلیل استفاده از آن در اولویت قرار میگیرد.
مزایای پمپهای غلیظ کش در انتقال قیر
میتوان گفت برای انتقال هر نوع سیالی که ویسکوزیته بالاتر از آب داشته باشد میتوان به راحتی از پمپ غلیظ کش استفاده کرد. علت این امر، مزایا و ویژگیهای مثبت این نوع پمپ نسبت به پمپهای مشابه است. در ادامه برخی از این مزایا را عنوان خواهیم کرد.
- پمپهای دندهای استهلاک پایینی دارند. علت این امر کمتر بودن تعداد قطعات متحرک به کار رفته در آن است که موجب افزایش طول عمر پمپ میشود.
- این نوع پمپ اگر با متریال مناسب ساخته شده باشد برای انتقال سیالات خورنده نیز مناسب خواهد بود.
- طراحی و عملکرد ساده یکی از مزایای مهم پمپ غلیظ کش است که موجب آسانتر و کم هزینهتر شدن فرآیند تعمیرات و نگهداری نیز میشود.
- مکش ورودی این نوع پمپ بسیار خوب است و از طرفی امکان راه اندازی به صورت خشک را نیز دارد که یک مزیت بزرگ نسبت به دیگر انواع پمپ محسوب میشود.
- سر و صدای کم یکی دیگر از مزایای پمپ دنده ای به شمار میرود.
- جریان خروجی پمپهای غلیظ کش، اغلب یکنواخت است. به همین دلیل گاهی میتوان آن را نوعی دوزینگ پمپ نیز در نظر گرفت.
- پمپهای دندهای قادر هستند فشار سیال خروجی را تا حد خوبی بالا ببرند.
- از پمپ غلیظ کش به عنوان پمپ انتقال مازوت، گازوییل، روغن و… استفاده می شود.
نکات خرید پمپ غلیظ کش قیر
خرید پمپ صنعتی گاهی میتواند بسیار پیچیده به نظر برسد، زیرا انواع متعددی از این محصول با ویژگیها و قیمتهای مختلف در بازار به چشم میخورند. با این حال اگر چند نکته مهم را هنگام خرید در نظر داشته باشید میتوانید محصولی مناسب و عالی تهیه نمایید. در ادامه نکاتی را که لازم است هنگام انتخاب پمپ دنده ای در نظر بگیرید عنوان خواهیم کرد.
محدوده دما و فشار
توجه به شرایط کاری (دما و فشار) مهمترین عاملی است که هنگام خرید پمپ غلیظ کش یا هر نوع پمپ دیگر باید در نظر داشته باشید. به عبارتی دیگر، لازم است پمپی را انتخاب نمایید که در محدوده دما و فشار مورد نیاز شما عملکرد خوبی داشته باشد. در غیر اینصورت، به سرعت آسیب میبیند. بدین منظور لازم است درباره ویژگیهای پمپ از کارشناس فروش سؤال کنید.
ظرفیت پمپ
هر کدام از پمپهای موجود در بازار دارای ظرفیت مشخص و محدوده سرعت خاصی هستند. توجه داشته باشید که هر چقدر پمپ در سرعت پایینتری کار کند، طول عمر بالاتری خواهد داشت. پس اگر لازم است در مدت زمانی خاص حجم بالایی از سیال را پمپاژ کنید بهتر است پمپی با ظرفیت بالاتر انتخاب نمایید.
نوع و خواص سیال
هنگام خرید پمپ غلیظ کش، حتماً نوع سیال مورد استفاده را در نظر داشته باشید. به عنوان مثال پمپ انتقال قیر سرد بدون شک ویژگیهای متفاوتی با پمپ انتقال سیالات الکلی دارد. ویسکوزیته، ناخالصیها و ذرات جامد موجود در سیال، میزان خورندگی و… همگی در انتخاب پمپ تأثیرگذار هستند. جنس بدنه، جنس چرخ دندهها، نوع آب بندی و… همگی با توجه به نوع سیال مشخص میشوند.
پمپ اسکرو یا دندهای؟ کدام یک برای پمپاژ قیر مناسب است؟
از آنجایی که قیر یک سیال ویژه با ویسکوزیته بسیار بالا محسوب میشود، با نوع خاص و محدودی از پمپهای صنعتی قابل انتقال است. به جز پمپ غلیظ کش، پمپ اسکرو را نیز میتوان برای پمپاژ قیر مورد استفاده قرار داد. این نوع پمپ دارای یک یا چند مارپیچ است که با به حرکت درآمدن آنها سیال به داخل پمپ کشیده شده و سپاس با فشار بالاتر پمپاژ میگردد. پمپهای اسکرو در مقایسه با پمپهای دندهای محدوده دبی بزرگتری دارند، صدای کمتری ایجاد میکنند و البته گرانتر هستند. برای پمپاژ سیال در فشارهای بالاتر، پمپ دندهای مناسبتر از پمپ اسکرو به نظر میرسد. در عوض، راندمان حجمی پمپهای اسکرو نسبت به پمپهای غلیظ کش بالاتر است.
آنچه مسلم است، انتخاب پمپ مناسب، تحت تأثیر فاکتورهای متعددی است. به همین خاطر نمیتوان به طور کلی مشخص کرد کدام یک از پمپهای غلیظ کش یا دندهای برای انتقال قیر مناسب هستند. پمپ غلیظ کش، به دلیل مزایای متعددی که دارد و همچنین قیمت پایینتر آن، در بسیاری از موارد انتخاب اول صنعتگران محسوب میشود. از طرفی دیگر، در مواردی که شرایط کاری با ویژگیهای این نوع پمپ متناسب نباشد، ممکن است پمپ اسکرو انتخاب بهتری باشد. بهترین راه برای انتخاب پمپ، مشورت با یک کارشناس آگاه و باتجربه است. به این ترتیب میتوانید با صرف هزینهای پایینتر، پمپی با عملکرد بالاتر تهیه نمایید.
پمپ غلیظ کش برای انتقال قیر سرد
قیر ها در پالایشگاه ها در دماهای متفاوتی تولید و استفاده می شود، گاهی اوقات قیر ها باید در دمای زیر 100 درجه پمپاژ و انتقال داده شوند که به اصطلاح به آن قیر سرد می گویند، پمپ دنده ای برای انتقال قیر سرد یکی از بهترین انتخاب ها می باشد، چراکه قیر سرد ویسکوزیته بسیار زیادی دارد و هر پمپی توانایی انتقال قیر سرد را ندارد از این رو می بایست از پمپ های غلیظ کش برای جابجایی آن استفاده کرد.
جمع بندی
قیر یکی از محصولات اصلی است که توسط پالایشگاها و صنایع پتروشیمی تولید می شود. استفاده از پمپ غلیظ کش برای انتقال قیر بسیار حائز اهمیت می باشد. با توجه به اینکه قیر ها اکثرا در دماهای بالا جابجا می شود در زمان جابجایی می بایست از پمپی استفاده کرد که اصول ایمنی و محیطی به خوبی در آن رعایت شده باشد و موجب آسیب نشود. اگر قصد پمپاژ و جابجایی قیر را در فشار و دبی ها مختلف دارید پیشنهاد می شود از پمپ دنده ای و پمپ اسکرو استفاده شود.
