انواع دوزینگ پمپ: پیستونی، دیافراگمی، پریستالتیک و تفاوت آن ها

دوزینگ پمپ یا پمپ تزریق یکی از پمپ های پرکاربرد است که در صنایع مختلف مانند صنایع شیمیایی، پالایشگاهی، آب و فاضلاب، غذایی و دارویی استفاده می شود و برای انتقال و تزریق سیالات با دوز دقیقی به کار می رود. در این مقاله قصد داریم به معرفی انواع دوزینگ پمپ شامل دوزینگ پمپ پیستونی، دیافراگمی و پریستالتیک بپردازیم و تفاوت های آن ها را از لحاظ کارایی، عملکرد، مزایا و معایب بررسی کنیم.

دوزینگ پمپ چیست؟

دوزینگ پمپ (Dosing Pump) نوعی پمپ صنعتی جابجایی مثبت است که برای انتقال سیالات با دوز معینی مورد استفاده قرار می گیرد. در این پمپ ها امکان کنترل دبی و فشار وجود دارد و همین دلیل باعث شده دوزینگ پمپ ها دقت بالایی داشته باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد این پمپ می توانید به صفحه دوزینگ پمپ مراجعه کنید.

دوزینگ پمپ پیستونی (Plunger Dosing Pump)

در دوزینگ پمپ های پیستونی، با حرکت رفت و برگشتی پیستون داخل سیلندر باعث ایجاد مکش و سپس تخلیه سیال می شود. پیستون توسط گیربکسی که به الکتروموتور متصل است به حرکت در می آید.

مزایا:

• فشار بالاتری تولید می کند.
• دقت بالا و کنترل دقیق حجم تزریق سیال
• مقاومت بالا: جنس پیستون معمولا استنلس استیل 316 و سرامیکی می باشد که مقاومت بالایی دارد و با بسیاری از سیالات شیمایی سازگار است.
• دارای شیر در ورودی و خروجی جهت کنترل فشار سیال

معایب:

• نا مناسب برای انتقال سیالات با ذرات جامد
• در صورت تماس با سیالات دارای خورندگی زیاد به پیستون آسیب وارد می شود.

کاربرد:

• صنایع نفت و گاز
• دستگاه های آب شیرین کن
• چربی زدایی و رسوب زدایی خطوط
• تزریق اسیدها یا بازها با غلظت بالا

دوزینگ پمپ دیافراگمی (Diaphragm Dosing Pump)

در این مدل پمپ به جای استفاده از پیستون از یک دیافراگم انعطاف پذیر استفاده می شود و با حرکت رفت و برگشتی دیافراگم سیال به داخل پمپ مکش و سپس تخلیه می شود. در پمپ تزریق دیافراگمی سیال به فطعات مکانیکی تماس ندارد و دیافراگم اغلب با متریال تفلون (PTFE) ساخته می شود که سازگاری بسیار بالایی با اکثر سیالات شیمایی را دارد.

مزایا:

• ایمنی بالا به دلیل اینکه در این مدل از آب بند استفاده نمی شود سیال نشتی نخواهد داشت.
• نگهداری ساده تر به نسب پمپ های پیستونی به دلیل استفاده از دیافراگم.
• سیالات با ذرات جامد هم انتقال می دهد.

معایب:

• فشار کاری کمتر نسب به پمپ های پیستونی
• قیمت بالاتر در بعضی از مدل ها

کاربرد:

• تصفیه آب و فاضلاب

• صنایع غذایی و دارویی

• انتقال مواد شیمیایی خورنده

دوزینگ پمپ پریستالتیک (Peristaltic Dosing Pump)

پمپ پریستالتیک به چرخیدن غلتک ها و فشرده کردن لوله انعطاف پذیر یا شلنگ داخل پمپ، باعث حرکت سیال داخل شلنگ یا تیوپ می شود. در پمپ تزریق پریستالتیک سیال فقط داخل لوله یا شلنگ جاری می شود و با قطعات دیگر پمپ تماس ندارد. به همین دلیل نشتی در این مدل پمپ وجود ندارد و برای انتقال سیال های خاص و حساسی که دقت بالا در پمپاژ آن ها اولویت است گزینه بسیار مناسبی است. حهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد این پمپ می توانید به صفحه پمپ پریستالتیک مراجعه نمایید.

مزایا:

• سیال هیچگونی تماسی با قطعات داخلی و فلزی پمپ ندارد.
• نشتی سیال وجود ندارد.
• مناسب سیال عای غلیظ، ویسکوز و حساس
• تعمیر و نگهداری آسان. (تعویض ساده لوله)

معایب:

• فشار کاری در این پمپ معمولا پایین است.
• قیمت بالای تعویض لوله
• هزینه نگهداری بالا

کاربرد:

• صنایع دارویی
• صنایع آزمایشگاهی و بیمارستانی
• انتقال سیالات حساس در صنایع مختلف

جدول تفاوت بین دوزینگ پمپ پیستونی، دیافراگمی و پریستالتیک

چه عواملی را برای انتخاب انواع دوزینگ پمپ باید در نظر گرفت؟

برای انتخاب بهترین نوع دوزینگ پمپ، عوامل زیر را باید در نظر گرفت:

1. نوع سیال:

• اگر سیال شما خورنده یا سمی است، مدل دیافراگمی یا پریستالتیک توصیه می‌شود.

• برای سیالات تمیز و غیرخورنده در فشار بالا، پمپ پیستونی بهترین انتخاب است.

2. دبی و فشار مورد نیاز:

• پمپ پیستونی برای فشارهای بالاتر  ایده‌آل است.

• پمپ دیافراگمی تا حدود 20 بار کارایی دارد.

• پمپ پریستالتیک بیشتر برای حجم پایین و فشار کم مناسب است.

3. دقت تزریق:

در صنایع دارویی، آزمایشگاهی یا مواد حساس، دقت تزریق بسیار مهم است. در این حالت، مدل‌های با کنترل دیجیتال یا دارای اینورتر پیشنهاد می‌شوند.

4. نگهداری و هزینه‌ها:

• اگر دسترسی به تعمیرکار سخت است، پمپ پریستالتیک با لوله قابل تعویض توصیه می‌شود.

• برای سیستم‌هایی با کارکرد ۲۴ ساعته، مدل‌های دیافراگمی صنعتی یا پیستونی سنگین‌کار بهترند.

• هزینه تعویض لوله و تعمیر پمپ پریستالتیک بالا است.

5. دمای سیال:

میزان دمای سیال برای انتخاب متریال و نوع دوزینگ پمپ حائز اهیمت است.

جمع‌بندی

هر یک از انواع دوزینگ پمپ‌ها کاربرد و مزایای خاص خود را دارند.

• اگر به فشار بالا نیاز دارید و سیال غیرخورنده است، دوزینگ پمپ پیستونی گزینه مناسبی است.

• اگر سیال خورنده است یا ایمنی در اولویت است، دوزینگ پمپ دیافراگمی پیشنهاد می‌شود.

• برای کاربردهای با حجم پایین، سیالات خاص یا آزمایشگاهی، پمپ پریستالتیک بهترین انتخاب خواهد بود.

انتخاب صحیح دوزینگ پمپ تأثیر مستقیمی بر کیفیت و ایمنی فرآیند صنعتی دارد، بنابراین بررسی دقیق نیازمندی‌ها، کلید موفقیت در انتخاب این تجهیز مهم است.