پمپ پریستالتیک صنعتی و آزمایشگاهی چه تفاوتی دارند؟

پمپ پریستالتیک نوعی پمپ جابجایی مثبت است که برای انتقال مایعات استفاده می‌شود و عملکرد آن بر اساس فشردن یک شلنگ (تیوب) انعطاف‌پذیر به‌ وسیله غلتک (رولر) انجام می گیرد. از این جهت به پمپ ها غلتکی یا پمپ ها شلنگی نیز شناخته می شوند. نحوه عملکرد پمپ پریستالتیک صنعتی و آزمایشگاهی مشابه یکدیگر می باشد. اما تفاوت اصلی این دو نوع پمپ در کاربرد آنها می باشد.

پمپ‌های پریستالتیک صنعتی عموما برای کاربری در مقیاس بزرگتر و با ظرفیت بیشتر طراحی شده‌اند، از این جهت ظرفیت آبدهی (دبی) بالاتری دارند. در حالی که در آزمایشگاه‌ها ممکن است نیاز به عملکرد دقیق‌تر و با سرعت کمتر باشد از این جهت پمپ های پریستالتیک آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرند که می توانند دبی با دقت میکرو لیتر یا میلی لیتر در دقیقه را تأمین کنند.

پمپ پریستالتیک چیست و چگونه عمل می کند ؟

برای اینکه با پمپ پریستالتیک بیشتر آشنا بشیم نیاز است که با نحوه عملکرد این پمپ را بشناسیم؛ پمپ پریستالتیک از یک شلنگ یا تیوب که درون یک محفظه قرار گرفته است تشکیل شده و غلتک‌هایی جهت اعمال نیرو به شلنگ روی روتور نصب شده‌اند این غلتک ها هنگام چرخش شلنگ را تحت فشار می‌دهند و این فشار باعث حرکت مایع به سمت جلو و انتقال سیال می شود.

مزایای استفاده از پمپ غلتکی چیست ؟

با توجه با اینکه پمپ های شلنگی هم در آزمایشگاه ها و هم در صنعت مورد استفاده قرار می گیرند، کاربرد گسترده ای دارند که می توان به موارد زیر اشاره کرد :

• انتقال بدون تماس مستقیم با قطعات پمپ (عدم آلودگی)
• مناسب برای مایعات حساس، خورنده یا حاوی ذرات جامد ریز
• دقت بالا در کنترل دبی (نرخ جریان) (مدل هایی که دارای ولوم کنترل دبی هستند)
• قابلیت انتقال مایعات ویسکوز (غلظت بالا) یا گازی

انواع پمپ پریستالتیک

همانطور که در ابتدای این مقاله اشاره شد ، پمپ های غلتکی یا پمپ های شلنگی در دو نوع آزمایشگاهی و صنعتی روانه بازار می شوند که به طور کلی اگر نیاز به دقت بالا باشد، پمپ پریستالتیک آزمایشگاهی و اگر نیاز به انتقال سیال با ویسکوزیته (گرانروی) و در ظرفیت بالاتری باشد ، پمپ پریستالتیک صنعتی بهترین گزینه می باشند.

کاربرد پمپ پریستالتیک صنعتی در چه مواردی می باشد ؟

در مواردی که نیاز به انتقال دقیق، بهداشتی یا بدون آلودگی مایعات وجود دارد. پمپ‌های پریستالتیک صنعتی یکی از بهترین گزینه ها می باشد که در ادامه به مهم‌ترین کاربردهای آن‌ها در صنعت اشاره می‌کنیم :

• صنایع شیمیایی : انتقال مواد شیمیایی خورنده (اسیدها و بازها) ، انتقال پلیمرها، رزین‌ها یا مواد ویسکوز ، تزریق دقیق مواد افزودنی
• تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب : تزریق کلر، پلی‌آلومینیوم کلراید (PAC) و سایر مواد ضد عفونی ‌کننده، افزودن فلوکولانت‌ها و مواد شیمیایی تنظیم PH ، پمپاژ لجن‌های غلیظ یا دارای ذرات معلق
• صنایع دارویی و آرایشی : انتقال مواد اولیه به ‌صورت استریل و دقیق ، استفاده در خطوط پرکن داروهای مایع ، کرم‌ها و ژل‌ها ، پمپاژ مواد حساس بدون تماس با فلزات یا آلودگی
• صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی : تزریق مواد شیمیایی دقیق در خطوط لوله ، انتقال مایعات خاص و خورنده در فرآیندهای حساس ، مقاومت بالا در برابر مواد با دمای بالا یا خاصیت خورندگی
• صنایع کاغذ و نساجی : انتقال رنگ‌ها ، افزودنی‌ها ، مواد نرم‌کننده یا رزین‌ها
• باتری و صنایع الکترونیک : تزریق دقیق مواد شیمیایی و الکترولیت‌ها در مراحل تولید

ساختار و اجزای پمپ های پریستالتیک صنعتی

در تصویر زیر اجزای تشکیل دهنده پمپ شلنگی صنعتی را مشاهده می کنید. با شناخت قطعات و اجزای تشکیل دهنده این پمپ، با نحوه عملکرد آنها بهتر آشنا می شوید :

1. درپوش جلویی پمپ
2. غلتک ها (رولر)
3. شلنگ (تیوب)
4. الکتروموتور
5. دهانه دهش (خروجی)
6. دهانه مکش (مکش)

پمپ پریستالتیک آزمایشگاهی در چه محیط هایی مورد استفاده قرار می گیرد ؟

پمپ‌های پریستالتیک آزمایشگاهی به دلیل داشتن مزایایی مانند : قابلیت شست‌ و شوی آسان یا تعویض سریع تیوب، اندازه کوچک، قابل حمل و نصب راحت ، دلیل دقت بالا، انتقال مایعات بدون آلودگی یا تبخیر و قابلیت کنترل جریان ؛ کاربردهای گسترده‌ای در محیط‌های پژوهشی، پزشکی و دارویی دارند که می توان به موارد زیر اشاره کرد :

• تحقیقات زیست‌شناسی و بیوتکنولوژی
• آزمایشگاه‌های داروسازی
• آزمایشگاه‌های شیمی
• کاربردهای پزشکی و بیمارستانی
• تحقیقات زیست‌محیطی

قطعات و ساختار تشکیل دهنده پمپ پریستالتیک آزمایشگاهی

قطعات و ساختار تشکیل دهنده پمپ های پریستالتیک آزمایشگاهی نسبت به نمونه های صنعتی کمی متفاوت تر می باشد که ادامه اجزای این پمپ را مشاهده می کنید :

1. غلتک (رولر)
2. شلنگ (تیوب)
3. صفحه نمایش دیجیتال
4. کنترل پنل
5. دهانه ورودی و خروجی پمپ

جنس شلنگ پمپ های پریستالتیک از چه متریالی می باشد ؟

جنس شلنگ (تیوب) در پمپ‌های پریستالتیک یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پمپ‌هاست، چون تنها قسمتی از پمپ است که صورت مستقیم با سیال در تماس است. به همین دلیل، انتخاب متریال مناسب برای شلنگ بر اساس نوع سیال، دما، فشار، و کاربرد بسیار مهم است.

• سیلیکون (Silicone): انعطاف‌پذیر، شفاف، غیرسمی، مقاوم در برابر حرارت (تحمل حرارت حدود 200 درجه سانتی گراد)
• سنتوپرن (Santoprene) : مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی و ساییدگی (تحمل حرارت حدود 125 درجه سانتی گراد)
• نئوپرن (Neoprene) : مقاومت در برابر روغن، حرارت و مواد شیمیایی سبک (تحمل حرارت حدود 135 درجه سانتی گراد)
• وایتون (Viton) : مقاوم در برابر مواد بسیار خورنده، حلال‌ها و اسیدها (تحمل حرارت حدود 200 درجه سانتی گراد)
• PVC مخصوص : مقاوم در برابر رشد باکتری، انعطاف‌پذیر، غیرسمی (تحمل حرارت حدود 135 درجه سانتی گراد)
• پلی اتیلن
• لاستیکی
• EPDM

جمع بندی

در نهایت، تفاوت پمپ پریستالتیک صنعتی و آزمایشگاهی در نوع کاربرد، دبی ، دقت، مقاومت و طراحی آن‌ها مربوط می‌شود. هر یک از این پمپ‌ها در جایگاه خود کاربردهای تخصصی دارند. اگر در محیطی علمی، پزشکی یا تحقیقاتی فعالیت می‌کنید، پمپ پریستالتیک آزمایشگاهی گزینه بهتری است. در صورتی که در صنایع بزرگ، خطوط تولید یا فرآیندهای صنعتی فعالیت دارید، قطعاً پمپ‌های صنعتی برای شما مناسب‌تر خواهند بود.